Andri Snær Magnason

Andri Snær Magnason

„5.000 manns unnu í fjögur ár við byggingu hennar. Í augum hennar brann eilífur FRELSISLOGI.“
(Lovestar)

Andri Snær Magnason fæddist í Reykjavík þann 14. júlí 1973. Hann er Árbæingur í fjórða lið en rekur einnig ættir norður á Melrakkasléttu. Hann lauk stúdentsprófi af eðlisfræðibraut Menntaskólans við Sund árið 1993 og B.A. prófi frá Íslenskudeild Háskóla Íslands árið 1997. Lokaritgerð hans, Maður undir himni, fjallaði um ljóðskáldið Ísak Harðarson og var hún gefin út í ritröð Bókmenntafræðistofnunar Háskóla Íslands, Ung fræði, 1999. Andri Snær vann að verkefni fyrir Árnastofnun sem var tilnefnt til Nýsköpunarverðlauna forseta Íslands og í framhaldi af því kom út geisladiskurinn Raddir í samvinnu Smekkleysu og Árnastofnunar. Hann inniheldur upptökur íslenskra þjóðlaga sem safnað var umhverfis landið frá 1903 - 1973. Andri Snær hafði forgöngu um útgáfu bókarinnar Bók í mannhafið sem var fyrsta útgefna bók ársins 2000. Þetta er ljóðasafn nokkurra ungra höfunda, meðal annars Andra Snæs, sem ritstýrði verkinu. Bókin er ekki til sölu heldur er ætlast til að hún veltist um sem almenningseign.

Andri hefur sent frá sér bækur af ýmsum toga, meðal annars ljóðabækur, smásögur, skáldsögu og barnabókina Sagan af bláa hnettinum sem hefur verið þýdd á fjölmörg mál. Leikrit byggt á bókinni var sett upp í Þjóðleikhúsinu 2001 og í Lorraine Kimsa Theatre for Young People í Toronto í Kanada 2005. Leikrit Andra, Náttúruóperan, var sett upp af leikfélagi Menntaskólans við Hamrahlíð árið 1999 og hann samdi leiktextann í Úlfhamssögu sem Hafnarfjarðarleikhúsið setti á svið 2004. Leikrit hans og Þorleifs Arnarssonar, Eilíf hamingja, var frumsýnt á Litla sviði Borgarleikhússins í janúar 2007.

Andri Snær hefur hlotið ýmsar viðurkenningar fyrir verk sín, m.a. hlaut Sagan af bláa hnettinum Íslensku bókmenntaverðlaunin 1999 í flokki fagurbókmennta, fyrst barnabóka. Skáldsagan LoveStar fékk Menningarverðlaun DV í bókmenntum 2003 og Draumalandið: Sjálfshjálparbók handa hræddri þjóð Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana í flokki hand- og fræðibóka 2006 og Íslensku bókmenntaverðlaunin sama ár. Þar með varð Andri Snær fyrstur höfunda sem hlotið hafa verðlaunin í báðum flokkum. Óhætt er að segja að bókin hafi slegið í gegn og hélt Andri fjölda erinda víðs vegar um landið í kjölfar útgáfu hennar.

Andri Snær býr í Reykjavík. Hann er kvæntur og á þrjú börn.

Forlag: Mál og menning.  

Mynd af höfundi: Christopher Lund.

Heimasíða Andra Snæs Magnasonar.

Pistill frá Andra Snæ

Hvers vegna er ég rithöfundur? Ég er ekki alveg viss sjálfur,  ég var skyndilega orðinn rithöfundur og ég hef leitað skýringa í uppeldi,  erfðum, umhverfi og í afstöðu stjarnanna.

Ættir

Ég er ekki kominn af skáldum svo ég viti til. Samkvæmt Íslenskri  erfðagreiningu get ég rakið ættir mínar til Egils Skallagrímssonar og Snorra Sturlusonar. Móðurafi minn er skurðlæknir, systir mín er heilaskurðlæknir, pabbi  er lungnasérfræðingur, mamma er skurðstofuhjúkka, konan mín er hjúkrunarfræðingur, tengdamamma líka. Bróðir minn er tölvufræðinemi, kærastan  hans er að læra hjúkrun. Mér er sagt að langalangamma hafi verið hagmælt og ég hef lesið ljóð sem hún orti til hjúkrunarfólks á elliheimilinu. Föðurættin er full af undarlegu fólki og þar gera menn yfirleitt engan greinarmun á skáldskap og veruleika. Afi tók til dæmis leigubíl frá Reykjavík til Neskaupsstaðar árið 1947 til að biðja ömmu og fór síðan einn í brúðkaupsferð norður á Melrakkasléttu. Móðuramma og afi fóru í tveggja vikna brúðkaupsferð upp á Vatnajökul 1954. Hæsta kennileitið á Kverkfjallahryggnum heitir Brúðarbunga eftir ömmu.

Tímaferðalög

Kannski er ég rithöfundur vegna þess að ég prófaði einu sinni að ferðast aftur í tímann. Sá sem ferðast aftur í tímann skoðar hluti og metur í allt öðru samhengi heldur en sá sem hefur aldrei rofið tengslin við samtíma sinn. Ég átti heima úti í Ameríku í sex ár, þangað til ég var níu ára gamall. Þar voru teiknimyndir á morgnana, fyrstu tölvuleikirnir voru spilaðir á heimilum og flestir gátu valið úr 30 sjónvarpsstöðvum, jafn mörgum útvarpsstöðvum og stundum héldu bekkjarfélagar mínir upp á afmælið sitt á McDonalds. Ég hafði óslökkvandi áhuga á skriðdýrum, pöddum og hvölum, uppáhalds sjónvarpsefnið var four o’clock movie sem voru ódýrar japanskar B-myndir um Godzilla eða risavaxin BLOB sem gleyptu heilu borgirnar. Unglingar reikuðu um verslunarmiðstöðvar og karlar horfðu á box og drukku bjór.

Ég flutti til Íslands 1981. Ég vissi alveg hvert ég var að fara, ég var að fara til fyrirheitna landsins þar sem sumrin voru svo frábær að jafnvel sjónvarpið tók sér frí. Ameríka þá var ekki ósvipuð Íslandi núna. Þegar ég flutti heim árið 1981 þá ferðaðist ég að minnsta kosti tíu ár aftur í tímann og þrátt fyrir að ég hafi verið ungur þegar ég lenti í þessu tímaflakki þá held ég að þetta hafi haft mótandi áhrif og allar breytingar á Íslandi frá 1980-1990 voru álíka spennandi og endursýning. Á meðan 70.000 manns fóru á opnun Kringlunnar og Davíð beit í BigMakkinn þá langaði mig ekki aftur til Ameríku. Ég ferðaðist lengra aftur í tímann og lagðist í gamlar bækur og þjóðsögur og þessi þrá sækir enn að mér.

Árið 1997 fyllti ég hausinn af söng löngu látinna kvenna og karla í Segulbandasafni Árnastofnunar og það var mjög nálægt raunverulegu tímaflakki.

Stjörnur

Ég er fæddur á Bastilludaginn 14. júlí 1973. Kannski blundar í manni byltingarmaðurinn. Ég er yfirleitt ekki ofbeldishneigður og hef sjaldan farið í slag en afstaða stjarnanna veldur því að stundum langar mig til að stinga höfðum stjórnmálamanna undir fallöxina. Ég reyni að beina slíkum tilfinningum í skynsamlegan farveg, helst skáldlegan en stundum á maður ekki orð og þá er aldrei að vita hvað gerist.

Útlagaárin

Ég ferðaðist aftur í tímann og ég var líka útlagi. Ég var útlagi í Ameríku í sex ár og líklega hef ég aldrei verið harðari Íslendingur en einmitt þá. Í Ameríku hreyfðum við ekki varirnar þegar stjörnuröndótti fáninn var hylltur að morgni, við sungum níðvísur um Jimmy Carter og ég man ennþá hina innilegu gleði þegar ég kom heim úr skólanum og systir mín hljóp fagnandi og hlæjandi á móti mér syngjandi: Reagan var skotinn! Reagan var skotinn! Þjóðsönginn íslenska kunnum við ekki en í staðinn var ,,Gekk ég yfir sjó og land" ígildi hans. Þá hríslaðist straumur um börnin og aðaltöffarinn hann Jói Ara sem seinna vann á Kaffibarnum og var alltaf í hverjir voru hvar, hann öskraði alltaf svo undir tók: Íslandinu BESTA! (Í staðinn fyrir góða). Ísland var fyrirheitna landið og einu sinni lenti ég næstum í slag við strák sem sagði að Ísland væri minna en Texas. Ég hef jafnað mig að mestu á þjóðerniskenndinni en ég held að þar liggi að einhverju leyti ástæðan fyrir því að ég lagði fyrir mig jafn gamaldags fög eins og íslenskan og bókmenntir eru.

Skóli og bækur

Ég var á eðlisfræðibraut í MS, útskrifaðist þaðan 1993 og prófaði að fara í læknisfræði um haustið og reyndi að gerast flugumferðarstjóri vegna þess að mér var sagt að þeir ynnu einn dag en ættu frí í viku og þá gæti ég notað tímann þar á milli til að skrifa. Ég féll á persónuleikaprófinu. Ég lauk BA-prófi í íslensku árið 1997, lokaritgerðin kom út árið 1999 og heitir Maður undir himni og fjallar um ljóð Ísaks Harðarsonar. Ég orti mitt fyrsta ljóð þegar ég var 11 ára, annað þegar ég var 15 en þá vann ég ljóðasamkeppni Ársels. Dómnefndin hélt að ég hefði stolið ljóðinu og það fannst mér mesta viðurkenningin, að ljóðið mitt hefði getað verið ort af alvöru skáldi. Ég samdi ljóð í menntaskóla og smásögur byrjaði ég að skrifa 19 ára. Núna er ég búinn að skrifa tvær ljóðabækur, smásagnasafn, fræðibók, barnabók, tvö leikrit, ljóðageisladisk með hljómsveitinni MÚM og vonandi er skáldsaga að fæðast þessa dagana.

Hugmyndir

Fyrir mér eru hugmyndirnar mikilvægastar, þær eru drifkrafturinn og stundum eru skrifin óttalegur þrældómur og oft langar mann mest til að blaðra bara út úr sér hugmyndunum. Stundum er freistandi að leggja frá sér skáldverk ef aðrar hugmyndir sækja fastar að manni. Geisladiskurinn Raddir var þannig hugmynd og Leitin að Mónu Lísu sem var verkefni fyrir Ferðamálaráð Íslands. En fljótlega fer mér að líða eins og Björk í bíómynd, ég fæ samviskubit vegna þess að ég veit að skáldagyðjan líður ekki of mikið framhjáhald. Það kemur alltaf að því að hún bankar í öxlina á mér, segir reiðilega að ef ég skríði ekki upp í til hennar aftur muni hún fara frá mér. Hún er að banka einmitt núna og þá er eins gott að koma sér að verki.

Andri Snær Magnason, 2001

„Eigðu góðan dag“ – um verk Andra Snæs Magnasonar

Í smásögunni „Þögn er gulli betri“ sem birtist í bókinni Engar smá sögur (1996) segir frá íslenskufræðingnum Magna sem hefur ákveðið að komast að því hvað sé í raun og veru til í málsháttum; hvort þeir standist og hvort þeir séu í raun réttir. Svo hann leggur upp í heilmikið rannsóknarverkefni þarsem hann mælir sannleiksgildi málshátta og kemst að því að þrátt fyrir að margir hverjir séu réttir þá eru þeir allnokkrir sem ekki geta talist sannspáir. Til dæmis verður ljóst eftir athugun að: „Fjarlægðin gerir fjöllin blá (á sumrin, annars eru þau hvít) og mennina mjög litla.“ Ekki er það síður merkari uppgötvun að „grasið væri nákvæmlega grænt báðum megin við læki ef gras óx á annað borð við þá sem var fremur sjaldgæft á þessu uppblásna landi.“

Sagan birtir vel þann leik með tungumál sem er einkennismerki skáldskapar Andra Snæs. Og það er ekki bara tungumál heldur einnig bókmenntir, goðsögur og þjóðsögur sem Andri gerir að yrkisefni sínu: Í smásagnasafninu Engar smá sögur segir frá Gunnlöðu og ástaleikjum hennar með ungum skáldum, en leikirnir enda allir með því að ungskáldin gubba í hin aðskiljanlegustu ker. „Sérkennarinn“ fjallar um óvænta skáldgáfu danska embættismannsins sem er jarðaður í grafreit Jónasar á Þingvöllum og í ljóðinu „Fuglinn trúr sem fer“ biður skömmustulegur þröstur um nánari lýsingu á englinum með rauða skúfinn. Í síðari hluta smásagnasafnsins, „Lögmál árstíðanna“, er spunnið útfrá goðsögunni um Babelturninn sem í meðförum Andra hefur breyst í tölvu; ljóðmælandi „Bíóferðarinnar“ úr bókinni Ljóðasmygl og skáldarán (1995) situr óvart fyrir aftan óþolandi mann með sundfit á milli fingranna, sem lyktar af rotnandi þangi og hlær á vitlausum stöðum í myndinni og í smásögunni af sjóaranum og hafmeyjunni er snúið upp á ævintýri og goðsögur af hafmeyjum.

Umræðan um bókmenntir birtist ekki aðeins í umfjöllunarefni Andra Snæs heldur einnig í markvissri notkun tilvitnana og vísana í bókmenntir, ævintýri og goðsögur sem byggja texta hans. „Ástin fiskanna er víst köld eins og sjálfir þeir,“ hugsar sjóarinn með sér þegar sambúðin við hafmeyjuna reynist rislág, en Ástin fiskanna er titill á nóvellu Steinunnar Sigurðardóttur og „gamall maður í gulum kjól gengur yfir grunlaus blómin á Austurvelli“ í sögunni um sumarið, en í ljóði Steins Steinarrs var það sólin. Í ljóðinu „Tanka um vorið á öðrum sumardegi“ skammar skáldið fuglana fyrir að trufla sig þegar það er „að reyna/að yrkja ljóð um vorið.“

Andri Snær lætur sér ekki nægja að vísa til annarra bókmennta heldur tengir hann einnig skáldskap sinn hinum daglega veruleika, en hann vakti mikla athygli fyrir útgáfu sína á ljóðabókinni Bónusljóð sem var styrkt af samnefndu fyrirtæki og til sölu í verslunum þess. Með tilliti til þessarar nálgunar Andra Snæs á samspil skáldskapar og veruleika er skemmtilegt að velta fyrir sér hvernig greina má ákveðin spor skáldskapar í ferli höfundarins, en segja má að lögmál frásagnarinnar hafi gert vart við sig þegar höfundurinn vann til Hinna íslensku bókmenntaverðlauna.

Lögmál frásagnarformúlunnar eru kunnug öllum þeim sem lesa mikið af bókum eða sjá mikið af bíómyndum. Það sem kannski færri gera sér grein fyrir er að þessi lögmál eru ekki bundin skáldskap heldur hafa þau heilmikil áhrif á okkar daglega líf, sem, þrátt fyrir skýr skáldskaparleg einkenni, telst sjaldnast með skáldskap. Og þessi formúla birtist einmitt svo skemmtilega í úthlutun hinna íslensku bókmenntaverðlauna árið 1999, þegar Sagan af bláa hnettinum eftir Andra Snæ Magnússon var valin til verðlauna í flokki fagurbókmennta. Barnabók hafði aldrei áður komist á blað í sögu verðlaunanna og kom valið mörgum á óvart; en í raun hafði þessu verið spáð í lögmáli frásagnarinnar. Frá því að til þessara verðlauna var stofnað hefur farið fram umræða um stöðu barnabóka í bókmenntasamfélaginu, og náði hún ákveðnu hámarki í kringum tilnefninguna 1998, þegar margir söknuðu bókar Þorvaldar Þorsteinssonar, Ég heiti Blíðfinnur en þú mátt kalla mig Bóbó. Í ljós kom að hún hafði aldrei verið lögð fram til verðlaunanna. Eftir þann æsing var því borðleggjandi að nú þyrfti að bæta barnabókum upp það einelti sem þær höfðu mátt þola, og þegar tilnefningin var í höfn gat ekkert komið til greina annað en úthlutun.

Nú er ég ekki að segja að það hafi bara verið vegna formúluhugsunar að Andri Snær og Blái hnötturinn voru verðlaunaðir, þvert á móti þá felur frásagnarformúlan almennt og iðulega í sér jákvæða og rökrétta niðurstöðu af því sem á undan er farið, ástfangin pör ná saman, illmennum er refsað og hetjur fá þá umbun sem þeim ber.

Þetta samspil bókmennta og daglegs lífs birtist svo að auki í því að Andri Snær hefur einnig haslað sér völl á sviði bókmenntaumræðu og hefur starfað ötullega að því að fjalla um íslenskan bókmenntaarf á nýjan og spennandi hátt og vakið þannig athygli á fjölbreyttum möguleikum íslenskrar menningar. Meðal annars hefur hann fjallað um nauðsyn þess að finna íslenskum menningararfi sýnilega táknmynd, sem hann vill að sé konungsbók Eddu. Andri bendir réttilega á að vegna skorts á aðgengilegum menningararfi í formi bygginga og minnismerkja þurfi eitthvað annað að koma í staðinn, og velur sér írska handritið Book of Kells sem fyrirmynd að verkefninu, en sú bók er einskonar lykiltákn írskrar menningartengdrar ferðaþjónustu og er skoðuð af fjölda manns daglega. Í þessari hugmynd birtist sá skemmtilegi hæfileiki Andra Snæs að tengja fortíð og nútíma, hið forna og hið nýja, en þetta samspil í tíma birtist einnig skemmtilega í verkum hans, sérstaklega hvað varðar úrvinnslu úr minnum goðsagna og þjóðsagna.

Eitt af verkefnum Andra Snæs var að vinna að útgáfu geisladisksins Raddir, sem geymir upptökur af kveðnum kvæðum, þulum og rímum og hefur hann í framhaldi af því verið virkur í að vekja athygli á slíkum kveðskap. Þess má geta að hvort sem þakka má Andra það beint hefur íslenskur rímnakveðskapur fengið óvænt brautargengi með tilkomu samstarfs kvæðamannsins Steinþórs I. Andersens og hljómsveitarinnar Sigur Rós.

Í sínum eigin verkum hefur Andri einnig vakið athygli fyrir vel heppnuð tengsl við aðra listamenn, árið 1999 gaf hann út ljóðadisk með tónlist eftir rafsveitina múm, en sú sveit hefur vakið mikla athygli erlendis fyrir einstaka og heillandi tónlist sína. Og ekki má heldur gleyma því að Sagan af bláa hnettinum vakti sérstaka athygli fyrir vel heppnaðar myndlýsingar Áslaugar Jónsdóttur og ég tel óhætt að segja að þessi verðlaunaúthlutun hafi ekki aðeins náð að beina sjónum fólks að mikilvægi myndlýsinga fyrir barnabækur, heldur hafi metnaður í slíkum útgáfum aukist. Hér á landi hefur ríkt nokkur hroki í garð myndefnis sem kemur vel fram í íslenska orðinu myndskreyting, þar sem myndefni sem fylgir texta er álitið skraut við textann, eitthvað til að gleðja augað og hvíla hugann í átökum við orðin. Það er gegn þessu viðhorfi sem Áslaug Jónsdóttir kallar myndir sínar myndlýsingar í Bláa hnettinum, en ekki myndskreytingar, enda er bókin sérlega gott dæmi um hvernig myndefnið er fléttað inn í textann og er í raun óaðskiljanlegt frá honum. Af öðrum slíkum bókum sem birst hafa síðan má nefna bækur Guðbergs Bergssonar, Allir í strætó (2000) og Hundurinn sem þráði að verða frægur (2001), með myndum Halldórs Baldurssonar, sögu Sindra Freyssonar, Hundaeyjan með myndum eftir Höllu Sólveigu Þorgeirsdóttur, og bók Auðar Jónsdóttur og Þórarins Leifssonar, Algert frelsi (2001), en sú bók var unnin í samvinnu höfundar og myndahöfundar.

Allt er þetta sérstaklega skemmtilegt með tilliti til umræðunnar um bóklestur barna sem lifnaði mjög þegar bækurnar um Harry Potter slógu í gegn og vilja margir meina að þær hafi vakið aukinn áhuga meðal barna á bókum. Vangaveltur þessar um börn og bækur sigla svo beint í kjölfarið á umræðum um gerbreytta stöðu bókarinnar í upplýsinga- og tæknisamfélaginu. Eitt af því jákvæða sem hefur gerst er að erfiðara er að hólfa umræðuna niður og bókmenntafræðingar og gagnrýnendur finna fyrir auknum þrýstingi í þá átt að opna umræðuna og auka á tengingar milli forma og sviða, eins og til dæmis milli texta og myndlýsinga. Öllu meira áberandi eru þó áhyggjur af stöðu bókarinnar, bóklestri og sjálfu ritmálinu á tímum auglýsingaskrums og margmiðlunar. Á móti kemur að margir hafa bent á að bókin hefur staðið af sér marga styrjöldina og að allar fregnir af dauða hennar hafi hingað til verið stórlega ýktar. Útvarp, kvikmynd, sjónvarp, vídeó, allt átti þetta að útrýma bókinni en hefur gengið illa. Nær væri að spyrja hvaða áhrif þessir miðlar hafi á bókmenntirnar sjálfar, viðfangsefni og tungumál. Til dæmis hefur verið bent á að þrátt fyrir að hefðbundinn bóklestur hafi vissulega farið minnkandi þá megi færa rök fyrir því að lestur og skriftir fari vaxandi með tilkomu netsins. Unga fólkið hefur tekið sér netið að hjarta og sækir sér þangað upplýsingar jafnt sem skemmtun, auk þess sem netið er vinsælt samskiptatæki sem margir nýta sér á fjölbreyttan hátt, allt frá venjulegum tölvupóstskrifum til spjallrása og sms-skilaboða. Því er haldið fram að með tilkomu netsins lesi unglingar og skrifi líklega meira en foreldrar þeirra, formið sé bara annað.

Það sem vekur eftirtekt mína er að þessi starfsemi hefur hingað til farið fram utan bókmenntanna og ekki skilað sér inn í þær á merkjanlegan hátt.
Ein undantekning á þessu áhugaleysi rithöfunda á stöðu bókarinnar í glysheimi auglýsinga og margmiðlunar er einmitt Sagan af bláa hnettinum. Sjálf sagan segir frá villibörnum sem búa á bláa hnettinum og fá heimsókn frá gleðigjafanum Gleði-Glaumi sem brátt nær að stela eilífri æsku þeirra í skiptum fyrir endalaust auglýsingaskrum. Og það eru ekki aðeins myndirnar heldur einnig meðferð leturs og leturgerðar sem eiga ríkan þátt í að drífa söguna áfram; leturbreytingar endurspegla atburði sögunnar og myndir fléttast inn í textann sem mikilvægur hluti hans. Þannig nýtir sagan sér miðlunarform nútímasamfélagsins, sem hún er þó jafnframt að deila á. Það eftirtektarvert að það er í barnasögu sem mesta og best heppnaða tilraunastarfsemin með skáldskaparformið fer fram, og var Sagan af bláa hnettinum hiklaust það verk ársins 1999 sem sýndi mesta nýsköpun og dirfsku. Auk þess höfðar sagan jafnt til barna og fullorðinna eins og allar góðar barnabækur eiga að gera.

Textinn er fullur af forvitnilegum undirtónum, til dæmis er eftirtektarvert að Andri Snær hikar ekki við að hafa persónur sínar blæbrigðaríkar; börnin í sögunni skiptast ekki í hefðbundna flokka góðra og vondra barna heldur eru aðalhetjurnar bæði góðar og grimmar. Þegar Gleði-Glaumur lendir á eyjunni á bláa barnahnettinum og býður börnunum að fljúga í krafti fiðrildadufts og eilífs sólarljóss hika börnin ekki við að gefa honum prósentur af æskubrunnum sínum, og þegar þau frétta að með því að negla sólina yfir eyjunni ríki eilíft myrkur og kuldi annarsstaðar á hnettinum láta þau sig það litlu skipta. Gamla lífið sem var svo fullt af einföldum töfrum er skyndilega orðið úrelt þegar flug og flott efni eins og teflon sem hrindir óhreinindunum frá eru annarsvegar. En að lokum sjá börnin að sér, neyslukóngurinn Gleði-Glaumur er gerður að kóngi – „Kóngur er eins og api í búri. Það þarf bara að gefa honum að borða og það er gaman að skoða hann en annars þarf ekki að hafa neinar áhyggjur af honum“ – og snúa aftur til síns fyrra einfalda lífs, þarsem þau rota seli sér til matar og grilla þá í heilu lagi, milli þess sem þau finna óskasteina og horfa á einstakt flug fiðrildanna.

Sagan af bláa hnettinum er því greinilega stungin gagnrýni á neyslusamfélagið, samhliða því að vera meðvituð um að vera afurð þess. Það sama má segja um Bónusljóðin, en þau má bæði skoða sem ádeilu á neyslusamfélagið og sem ákveðna leið til að fella sig að siðum þess. Ljóðabókin er heildstæð og „lýsir guðdómlega gleðilegu ferðalagi í gegnum undraveröld nútíma stórverslunar“ eins og segir á bókakápu. Ferðin hefst í „Aldingarðinum“ en þar brýst frumeðli nútímamannsins fram í því að bruna með kerruna og safna og safna. Smjör drýpur úr hverri hillu, „Eva í aldindeildinni/freistast til að bíta/í safaríkt epli/á sértilboði“ og ungur maður upplifir alveg einstaka tilfinningu kókauglýsingarinnar þegar hann strýkst við „stúlkuna/sem raðar kókinu í hillur/með hvítum armi.“ Næst liggur leiðin í „Niflheim niður“ en þar festist ljóðmælandi bak við plasttjald kælisins, augnaráð sviðakjammans er ískalt en ljóðmælandi kannast þó ekki við að hafa sagt honum að „vopndauðir færu í Valhöll“. Maður með skegg „framleiðir/1000 skammta úr aðeins/5 fiskum“ og síðustu orð gulu hænunnar eru sem fyrr „ekki ég“. Í „Hreinsunareldinum“ verður ljóst að það er hreinlætisvörunum að þakka að Ísland er hreint og „miðað við bláa blóðið/í dömubindunum“ „eru allar konur prinsessur“, allavega „samkvæmt auglýsingum.“ Gömul sannindi, en alltaf góð. Að lokum gengur lesandi út um dyr Bónus/bókarinnar:

Og sjá! Þegar Pétur eða engillinn
hún Guðrún hefur rennt öllum
freistingunum gegnum geislann
og skráð þær á hið gullna kort
opnast gula hliðið og maður
labbar út með fulla pokana út í
óvissuna og lítur um öxl til þess
að sjá helgisvipinn og fjarrænt
brosið sem segir:
Eigðu góðan dag.

© Úlfhildur Dagsdóttir, 2002

Verðlaun

2014 – Barnabókaverðlaun skóla- og frístundaráðs Reykjavíkur: Tímakistan

2013 – Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana fyrir bestu íslensku táningabókina: Tímakistan

2013 – Íslensku bókmenntaverðlaunin: Tímakistan (í flokki barna- og unglingabóka)

2006 – Íslensku bókmenntaverðlaunin: Draumalandið: sjálfshjálparbók handa hræddri þjóð (í flokki fræðirita og bóka almenns efnis)

2006 – Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana: Draumalandið (í flokki handbóka og fræðibóka)

2006 – Fyrstu verðlaun fyrir tillögu að nýjum höfuðstöðvum Íslansbanka á Kirkjusandi. Ásamt Arkitektúr.is og Einrúm arkítektar. Þáttur Andra var að leita að heimspeki hússins, sögulegum tengingum og tengslum við umhverfið.

2003 – Menningarverðlaun DV í bókmenntum: LoveStar

2002 – Bókaverðlaun starfsfólks bókaverslana: LoveStar

2002 – Vestnorrænu barnabókaverðlaunin: Sagan af bláa hnettinum

2000 – Heiðursverðlaun Janusz Korczak: Sagan af bláa hnettinum

1999 – Íslensku bókmenntaverðlaunin: Sagan af bláa hnettinum

Tilnefningar

2016 - Grand Prix de l’Imaginaire, besta furðusagan í franskri þýðingu: LoveStar

2014 – Vestnorrænu barnabókaverðlaunin: Tímakistan

2013 – The Philip K. Dick Award: LoveStar

2003 – Íslensku bókmenntaverðlaunin: LoveStar

Almenn umfjöllun

„Börnin og góðærið.“ Viðtal við Andra Snæ.
Uppeldi, tímarit um börn og fleira fólk, 13. árg., 2. tbl. 2000, s. 51-52.

Oliver Lowenstein: „Ice and Fire“
Blueprint 2014, 7. tbl. bls. 152-66.

Um einstök verk

Bónusljóð

Kolbeinn Soffíuson: „Ljóð sem neysluvara: um Bónusljóð eftir Andra Snæ Magnason“
Tímarit Máls og menningar 2008, 69. árg., 4. tbl. bls. 49-56.

Draumalandið

Bjarni Harðarson: „Að gera ekkert“
Þjóðmál, 2. árg., 3. tbl (haust) 2006, s. 20-23

Björn Bjarnason: „Kostur til vinstri“
Þjóðmál, 2. árg., 3. tbl. (haust) 2006, s. 7-11

Björn Þorsteinsson: „Leitin að draumnum“ (ritdómur)
Hugur 2007, 19. tbl. bls. 183-6.

Hilmar Gunnþór Garðarsson: „Draumaland“
Bókasafnið 2008, 32. tbl. bls. 57.

Magnús Þór Snæbjörnsson: „Er Draumalandið sjálfshjálparbók handa hræddri þjóð?“
Skírnir 2007, 181. árg., haust, bls. 464-95.

Þorsteinn Siglaugsson: „Virkjanasálfræði“
Þjóðmál, 2. árg., 2. tbl. (sumar) 2006, s. 92-95

Engar smá sögur

Berglind Steinsdóttir: „Ofskynjanir“
Tímarit Máls og menningar; 58. árg., 1. tbl. 1997, s. 117-121

LoveStar

Berglind Steinsdóttir: „Hugmynd tekur völdin. Um LoveStar eftir Andra Snæ Magnason.“
Tímarit Máls og menningar, 64. árg., 2. tbl. 2003, s. 28-31.

Elva Simundsson: „Lovestar : by Andri Snær Magnason“ (ritdómur)
The Icelandic Connection 2013, 65. árg., 3. tbl. bls. 140-1.

Sagan af bláa hnettinum

Inga Ósk Ásgeirsdóttir: „Flugfrelsi?“
Börn og menning, 15. árg., 1. tbl. 2000, s. 10-12

Anna Heiða Pálsdóttir: „Den lystige globetrotter.“
Nordisk Litteratur, 2000, s. 19-21

Guðlaug Richter: „Farvegur til að segja eitthvað sem virkilega skiptir máli.“ Viðtal við Andra Snæ.
Börn og menning, 17. árg., 2. tbl. 2002, s. 4-6.

Greinar og viðtöl við Andra Snæ hafa einnig birst í dagblöðum, sjá t.d. Gagnasafn Morgunblaðsins

Year:
1999
Publisher:
Category:
Year:
2013
Publisher:
Category:
Year:
2000
Publisher:
Category:
Year:
2009
Publisher:
Category:
Year:
2006
Publisher:
Category:
Year:
2010
Publisher:
Category:
Year:
2010
Publisher:
Category:
Year:
1999
Publisher:
Category:
Year:
2004
Publisher:
Category:
Year:
1996
Publisher:
Category:
Year:
2003
Publisher:
Category:
Year:
1995
Publisher:
Category:
Year:
2002
Publisher:
Category:
Year:
2006
Publisher:
Category:
Year:
1996
Publisher:
Category:
Sofðu ást mín eftir Andra Snæ Magnason
Year:
2016
Publisher:
Category:
Year:
2001
Publisher:
Year:
2012
Publisher:
Year:
2005
Publisher:
Year:
2002
Publisher:
Year:
2002
Publisher:
Year:
2012
Publisher:
Í þessari nýjustu bók Andra Snæs bíða sögupersónurnar eftir að tíminn líði og hvíla aðgerðalausar á meðan í svo kölluðum tímakistum. Kisturnar gera þeim kleift að spara tíma með mjög bókstaflegum hætti; á meðan þau hvíla í kistunni eldast þau ekki eina mínútu en tíminn umhverfis kistuna gengur sinn vanagang og líður áfram. Kisturnar eru þar að auki markaðsettar af fyrirtækinu Tímax sem ákjósanlegur kostur til að bíða af sér fjármálakreppu. Tímakistan er því saga eða ævintýri sem fjallar um tímann sem fyrirbæri en felur um leið í sér skírskotanir til samtímans og hvaða þýðingu tíminn og það athæfi að geta stoppað tímann (að minnsta kosti að vissu leyti) hefur í nútímasamfélagi.
Sofðu ást mín eftir Andra Snæ Magnason

Höfundaverk Andra Snæs er kannski ekki stórt, enn sem komið er, en það er fjölbreytt og einstaklega frjótt. Hann hefur látið frá sér skáldsögur, ljóð, skapandi greinaskrif, barnabókmenntir og smásögur og hvert verk er eiginlega öðru sterkara. Sofðu ást mín er annað smásagnasafn Andra, en það fyrra, Engar smá sögur, kom út árið 1996 og er eitt eftirminnilegasta safn smásagna í seinni tíð. Það má segja að höfundurinn hafi svolítið enduruppgötvað sig í hverju nýju verki. Þannig kveður líka nýjan tón í þessari nýjustu bók Andra og er raunar fátt skylt með henni og fyrri verkum höfundar.